Ranh giới giữa chơi và làm việc

Ranh giới giữa chơi và làm việc

Thông điệp của tác giả: Bài viết này của tác giả Jessica Wildfire nhằm truyền tải một thông điệp rằng mỗi người đều có một cách để thư giãn ngoài giờ làm việc khác nhau, chứ không nhất thiết “thư giãn” nghĩa là phải đi chơi, đi du lịch, tụ tập hay những việc tương tự. Chúng ta không nên quá bị ám ảnh bởi tư tưởng cân-bằng-giữa-làm-và-chơi bởi vì thực tế khó mà có sự cân bằng và “không có một trải nghiệm nào đơn thuần chỉ là chơi cả”. Phần lớn khi chúng ta chơi là chúng ta cũng đang làm việc bởi nó cũng là sự đầu tư về thời gian và công sức để nhận được “phần thưởng”.

Với Jessica Wildfire, cô coi làm việc là niềm vui và cũng là sự thư giãn. Bởi cô yêu công việc của mình và biến nó thành thứ để cô thư giãn và tận hưởng. Cô tranh luận rằng mỗi người nên có quyền lựa chọn cách mà họ muốn “chơi” và “làm”, chứ không nên làm theo những điều mà người khác muốn.

***

Thư giãn nào, anh ấy nói. Vui vẻ một chút để thay đổi thôi. Đi cùng anh ấy, nấu nướng và ăn uống ở bên ngoài. Đó là vào dịp sinh nhật con trai của anh họ tôi, và anh ấy muốn tôi tham dự. Thế nên, thay vì tập trung cho một dự án quan trọng, tôi lại dành hàng giờ mắc kẹt trong những cuộc trò chuyện đầy rắc rối với một gia đình 3 thế hệ.

Ở góc nào đó có một chiếc hộp pinata (1), nhưng tôi chẳng buồn lại gần đánh vỡ nó. Chỉ có những đứa trẻ thôi. Thất vọng làm sao. Thất vọng gần giống như lúc mà thiếu rượu để uống hay gọi điện chẳng ai nghe máy. Thậm chí, tôi còn không thể chơi Angry Birds trong nhà tắm.

Đêm đó, tôi cố gắng lượm lặt chút động lực cho dự án đang dang dở nhưng cuối cùng lại nằm gục trên bàn vì quá mệt mỏi sau bữa tiệc.

“Xem coi, em quá sức đấy”, chồng cũ của tôi nói. Và anh ấy đúng, ngoại trừ việc ý anh ấy là tôi “quá sức” vì dự án tôi đang làm. Chứ không phải do bữa tiệc.

Đấy là lúc tôi nhận ra rằng không phải tất cả mọi người đều định nghĩa “vui vẻ” theo cách giống nhau. Đa phần mọi người đều nghĩ “giải trí” phải kiểu như thế này: cưỡi lên những chú ngựa gỗ, xếp hàng chờ kẹo bông ở hội chợ, hay đi ra ngoài nấu nướng và ăn uống. Nhưng có một số người không nghĩ như vậy.

Nếu bạn không thích những trò tiêu khiển đó thì bạn sẽ bị gán là một người “tham công tiếc việc” (workaholic). Nhiều người sẽ cố làm bất cứ điều gì để tránh bị gọi như thế này. Họ thậm chí sẽ còn giả vờ như thích chơi bóng chày lắm chỉ vì người khác bảo đó mới là “giải trí”. Ồ, có lẽ điều này hơi phóng đại.

Chúng ta thư giãn theo những cách khác nhau

Vị hôn phu trước đây của tôi luôn thúc giục tôi làm nhiều thứ “thư giãn” hơn vào cuối tuần. Không chỉ vào tối thứ 6, mà là trong cả ngày thứ 7 và “xả” nhiều hơn nữa vào chủ nhật – thời điểm mà tôi cần làm việc.

Chúng ta sống giữa hai văn hóa làm việc không lành mạnh như nhau mà thôi.

Không chỉ là cần. Mà còn là muốn. Với tôi, công việc (trong trường hợp tôi, nghiên cứu) cũng là cách để vui vẻ và thư giãn. Các trang Excel không làm tôi căng thẳng, nhưng tụ tập cả gia đình liên tục lại khiến tôi căng thẳng. Nhưng, bằng cách nào đó, tôi luôn đầu hàng và làm theo điều mọi người muốn. Thậm chí, dù có thích hiking (đi bộ đường dài) hơn thì tôi vẫn làm những thứ mà anh ấy thuyết phục tôi là “vui vẻ”.

Chúng ta sống giữa hai văn hóa làm việc không lành mạnh như nhau. Một là, cách tiếp cận kiểu Amazon biến nhân viên thành những cỗ máy kiếm ra hàng tỷ đô la. Và hai là những lời khuyên trên báo chí hay các sản phẩm thương mại khuyên chúng ta nên có thời gian để nghỉ ngơi. Dành cuối tuần với gia đình. Đầu tư cho chính bản thân chúng ta.

Những người cổ vũ cho tư tưởng “thư giãn” mắc sai lầm trong việc giả định rằng tất cả mọi người đều thư giãn theo cùng một cách. Và có rất nhiều người lại áp dụng suy nghĩ về “thư giãn” của người khác cho chính mình. Họ không hề hiểu làm việc cũng có thể tạo ra niềm vui và chúng ta có thể kiểm soát hai thứ này bằng cách làm việc theo cách mình thích. Nếu cố gắng sống theo quy tắc của người khác thì một loạt vấn đề mới sẽ lộ diện.

Khi vui vẻ và công việc xung đột nhau

Khi bạn say mê làm việc, thật khó để nhận ra lúc nào cần nghỉ ngơi. Cá nhân tôi, tôi sẵn sàng làm việc đến 12 tiếng mỗi ngày. Thậm chí có thể là 14 tiếng. Làm việc, chơi và thư giãn, tất cả hòa lẫn vào nhau, khiến tôi không thể nào phân định được rạch ròi thời gian chơi, làm việc và thư giãn của mình.

Giả sử bạn đi bộ đường dài để nghĩ ra ý tưởng cho một dự án. Hay bạn tập gym để tập trung suy nghĩ cho bài thuyết trình. Đó là làm việc hay thư giãn? Tôi cho là cả hai.

Nếu sếp của tôi có yêu cầu tôi báo cáo giờ giấc của mình thì tôi có thể nói tôi làm 70 tiếng hoặc nhiều hơn. Nghe có vẻ phi thường quá – nhưng con số này là có thể nếu bạn thực sự yêu công việc của mình. Nếu bạn thực sự yêu điều bạn làm thì khi ai đó bảo bạn thư giãn thì hành động này có chút gì đó khiêu khích. Họ là ai mà quyết định bạn làm việc quá nhiều chứ?

Hoặc giả sử bạn uống cafe với một người bạn. Nhưng bạn của bạn là đồng nghiệp. Cuộc trò chuyện của hai người quanh đi quẩn lại chỉ có mấy câu chuyện thường ngày và chuyện làm ăn. Thực tế, bất cứ điều gì ngoại trừ câu chuyện làm ăn đều khiến bạn phát ngán.

Không có thứ gì khiến tôi mệt mỏi hơn như việc lắng nghe ai đó nói về kỳ nghỉ của họ. Tôi biết điều này có vẻ khiến tôi giống kẻ tồi tệ lắm, nhưng tôi không nói ra suy nghĩ này với họ đâu. Tôi vẫn cười và gật đầu lịch sự bởi vì tôi xem lắng nghe đồng nghiệp nói về kỳ nghỉ cuối tuần của họ cũng là một phần công việc. Giờ đây, chúng là những lúc tôi có thể nhớ.

Có người cần một cuối tuần dài hay một kỳ nghỉ. Tôi cũng thích chúng – bởi vì chúng cho tôi thời gian để làm những phần công việc mà tôi thích nhất. Tuy nhiên, thứ truyền năng lượng cho tôi thậm chí còn lớn hơn cả một kỳ nghỉ lại là một lời khen ngợi. Nếu ai đó tôi ngưỡng mộ nói với tôi rằng “làm tốt lắm” thì cảm tưởng như tôi đã dành một mùa hè ở dãy An-pơ vậy.

Tôi biết nhiều người giống tôi nhưng họ không sẵn sàng thừa nhận. Họ không muốn bị cho là khoác loác hay thúc đẩy một văn hóa làm việc không công bằng. Hiển nhiên, đừng khoe khoang về việc bạn làm việc nhiều như thế nào. Nhưng đừng nói dối bản thân mình về việc bạn thích kỳ nghỉ đó lắm (nhưng thực tế là không), đặc biệt nếu tất cả những điều bạn muốn làm là trốn khỏi bãi biển và tìm một nơi có WiFi đáng tin cậy để trả lời email công việc!

Nghỉ ngơi có thể khiến bạn thêm căng thẳng

Dành thời gian với gia đình có thể là một công việc. Chắc chắn là nó quan trọng nhưng nó vẫn là công việc. Lập kế hoạch và tham gia vào những chuyến hành trình dài rõ ràng không mang đến rất nhiều niềm vui, nhất là khi bạn không thực sự muốn đi.

Đôi khi bạn chiều ý gia đình và bạn bè, làm những thứ họ yêu thích. Công viên. Bảo tàng. Lễ hội. Nhìn thấy họ hạnh phúc là điều quan trọng. Một lần, tôi dành hàng giờ quan sát những con sếu đang di cư bởi vì chồng của tôi muốn tôi làm thế. Người khác coi sự kiện này là một trải nghiệm tôn giáo, nhưng tôi chẳng quan tâm. Wow, nhìn những chú chim đó kìa. Chắc chắn là có rất nhiều chim rồi. Thế bây giờ chúng ta đi được chưa?

Tuy nhiên, tôi không thể, bởi vì nếu bỏ đi, tôi sẽ khiến những chú chim đó sợ hãi, và sẽ phá hỏng cả buổi tối của mọi người. Tôi sẽ khiến anh ấy buồn bã, và những người khác cũng vậy. Thế nên, tôi không bỏ đi. Bởi vì, tôi yêu anh ấy.

Có lẽ tôi nên được trả tiền vì đã dành thời gian làm việc này. Tôi không thấy vui. Đấy vẫn là công việc. Công việc liên quan đến mối quan hệ. Thứ khó nhất.

Giả vờ vui vẻ cũng là làm việc

Đừng lừa dối bản thân với suy nghĩ rằng làm thứ người khác muốn là vui vẻ hay thư giãn. Hạnh phúc của bạn phụ thuộc vào nó. Chẳng có gì sai nếu bạn không thích ngắm những chú chim, hay không muốn đi ra biển. Điều đó không có nghĩa bạn là người tham công tiếc việc.

Năm ngoái, mẹ chồng tôi rủ rê tôi đi biển. Tôi ghét những bãi biển ở Mỹ. Chúng là những nơi tẻ nhạt nhất trên Trái Đất này. Mô tô nước. Bóng chuyền. Tắm nước nóng ngoài trời. Thoa lotion chống rám nắng. Chỉ nghĩ thôi cũng làm tôi rùng mình.

Nhưng tôi thích hoang mạc. Tôi cũng thích đồng bằng. Ước muốn lớn nhất của tôi là một ngày được đi săn những cơn lốc xoáy. Nhiều người nghĩ nó nguy hiểm, nhưng với tôi nó lại rất thú vị.

Làm thế nào tôi có thể cứu lấy thời gian của mình trên bãi biển? Đó chính là bằng cách mang theo laptop và cân bằng “thời gian bên gia đình” với những chuyến đi tới Starbucks. Được làm việc giúp tôi cảm thấy thư thái.

Ý tưởng về các kỳ nghỉ là sai lầm. Điều quan trọng không phải nằm ở chỗ bạn dành bao nhiêu thời gian để thư giãn, mà là ở việc bạn cảm thấy như thế nào về một ngày của bạn. Liệu rằng bạn có thực sự làm được điều gì đó ý nghĩa. Với vài người, đó là cắt cỏ. Với vài người khác, đó là tắm nắng.

Niềm vui đích thực giúp bạn trở nên năng suất

Một vài người nói Netflix thật lãng phí thời gian. Nhưng với tôi, xem season 2 của Ozark (Góc tối đồng tiền) không chỉ giúp tôi thoải mái mà nó còn mang đến cho tôi bài học giá trị về nghệ thuật kể chuyện (storytelling). Xem một vở hài kịch độc thoại dạy cho tôi cách rèn luyện giọng văn hài hước.

Tôi cũng là người mê chơi game. Đôi khi bạn chỉ cần cho bộ não nghỉ ngơi trong vài giờ. Sau đó, khi quay lại với vấn đề, bạn sẽ thấy cách nhìn của mình khác đi và có thể tìm ra những giải pháp hết sức sáng tạo.

Ngoài chơi game, bạn cũng có thể đi bộ. Tập gym. Xem phim trên Netflix và thư giãn. Những hoạt động này dường như chẳng mang lại lợi ích gì, nhưng bạn sẽ làm việc hiệu quả hơn nếu bạn chăm chút cho tâm hồn đầy ắp ý tưởng của bạn.

Mọi người thường hỏi làm thế nào tôi có thời gian để xem phim và chơi game trong khi vẫn sản xuất được rất nhiều bài viết, sách và blog. Quả thật, những lúc “phung phí” thời gian giúp tôi làm việc năng suất hơn. Nếu tất cả những gì tôi làm là chỉ là ngồi viết và tạo nội dung mới thì tôi sẽ kiệt sức chỉ trong vài tháng.

Ở một mức độ nào đó, mọi thứ chúng ta làm đều là một loại công việc. Du lịch cùng gia đình. Đi ra nước ngoài. Về thăm bố mẹ. Chẳng có thứ gì chỉ đơn thuần là một trải nghiệm giải trí, và không cần đến sức lao động. Mọi thứ đều đòi hỏi sự đầu tư và đều mang đến phần thưởng đặc biệt.

Càng sớm ngừng giả vờ vui vẻ khi không làm việc thì càng tốt cho chúng ta. Chẳng có gì tệ hơn khi lừa dối bản thân về cảm xúc thật bạn đang có, chỉ bởi vì gần đây bạn đã làm thứ gì đó mà văn hóa đại chúng gọi nó là “giải trí”. Điều này có thể gây sự hủy hoại lớn hơn là “làm việc quá chăm chỉ”.

Đừng để bất cứ ai phán xét bạn về việc bạn đã tiêu xài thời gian rảnh rỗi của mình như thế nào. Có thể, bạn sẽ phải dành một chút thời gian trong quỹ đó để làm điều mà những người khác coi là vui vẻ. Nhưng hãy thành thật với chính mình và với mọi người về thứ làm bạn thực sự thích thú. Và sau đó, hãy bắt tay làm chúng. Đừng trao cho người khác quyền để định nghĩa những gì bạn đang làm là công việc hay là chơi. Lần sau, nếu bạn có nhìn thấy một chiếc hộp pinata thì đừng có ngu ngốc giống tôi. Hãy đập vỡ nó nhé. Đập thật mạnh.

(1) Pinata là một loại trò chơi rất phổ biến ở các nước phương Tây. Pinata được làm bằng giấy cứng, có nhiều hình thù khác nhau, bên ngoài có màu sắc sặc sỡ, bên trong rỗng để bỏ kẹo hoặc đồ chơi vào. Trong các bữa tiệc, người ta treo pinata lên cao, cho trẻ em đập vỡ hộp để lấy quà bánh.

Form Your Soul with Love

Source:

  1. Can You Enjoy Work Too Much?
  2. Ảnh đầu bài: Sam Haddad.

* Vui lòng xem mục Bản Quyền trước khi muốn sử dụng lại bài viết.

Chia sẻ để bạn bè cùng đọc:

You may also like

Leave a Reply